Przez długi czas uważano, że wibracje są czynnikiem szkodliwym. Wiele osób dobrze zna chorobę wibracyjną. Dobrze znane są także wibromasażery – mogą być stosowane tylko przez zdrowych ludzi, w dodatku nie za długo. Jednak odkrycia uczonych dokonane na początku XXI wieku dowiodły, że wibracje nie tylko nie szkodzą organizmowi, ale wręcz stanowią warunek konieczny istnienia organizmów wielokomórkowych. Mikrowibracje, tak samo jak ciepło, stanowią zasoby deficytowe dla wszystkich organizmów stałocieplnych.

Do oddziaływania między molekułami potrzebne jest ciepło. Mikrowibracje zaś uczestniczą w oddziaływaniu międzykomórkowym. Mikrowibracje w tkankach organizmu człowieka powstają w momencie skurczu nawet jednej komórki mięśniowej. Miliardy komórek mięśniowych, kurcząc się systematycznie, dostarczają tkance potrzebnych mikrowibracji. Komórka mięśniowa na skurcz zużywa nagromadzoną energię biochemiczną. Dlatego mikrowibracje w organizmie zawsze znajdują się w stanie deficytu, a budowa anatomiczna organizmu zwierząt i człowieka zadziwiająco odpowiada racjonalnemu pobudzaniu i przekazywaniu mikrowibracji powstałych podczas aktywności mięśniowej.

Mikrowibracje mają swoją historię medyczną

Jeszcze w czasach Hipokratesa medycyna zauważyła korzystny wpływ zwierząt na zdrowie. Jazda konno bez siodła, umieszczanie mruczącego kota na chorym miejscu i inne sposoby wykorzystania zwierząt w leczeniu poważnych schorzeń od dawna cieszyły się popularnością. Nikt wtedy nie wiedział, że najważniejszym czynnikiem leczniczym są mikrowibracje, przekazywane między tkankami ludzkiego organizmu bezpośrednio stykającymi się z ciałem zwierzęcia.

Odkrycie tła mikrowibracyjnego

Medycyna od dawna zna mikrowibracje powstające dzięki napięciu mięśniowemu. „Mięsień jest peryferyjnym sercem” – pisał o tym zjawisku znany uczony Nikołaj Iwanowicz Arinczyn. Wiedza ta legła u podstaw zdrowotnej kultury fizycznej i gimnastyki oddechowej. Odkrycie z początku XXI wieku polega na tym, że część komórek mięśniowych kurczy się 24 godziny na dobę, czyli także w stanie całkowitego spoczynku, tworząc tło mikrowibracyjne.

Organizm wykorzystuje energię mikrowibracji w następujących celach:
– pobudzania odprowadzania limfy z tkanek dzięki zastawkom w naczyniach limfatycznych;
– zapewnienia krążenia krwi, dzięki zastawkom w naczyniach krwionośnych;
– transportu komórek układu immunologicznego przez tkanki i utylizacji obumarłych komórek;
– zapewnienia przebudowy przestrzennej struktury komórkowej w procesach regeneracyjnych;
– wprowadzenia komórek macierzystych ze szpiku kostnego do obiegu.

Powstawanie deficytu mikrowibracji biologicznych

Niski poziom tła mikrowibracyjnego, zwłaszcza podczas snu, obniża odporność, hamuje odbudowę sił witalnych i procesy lecznicze. Deficyt mikrowibracji może mieć charakter ogólny lub miejscowy. Różne są przyczyny deficytu mikrowibracji własnych: wyczerpanie rezerw energetycznych w komórkach czy też problemy z przewodnictwem impulsów nerwowych, na przykład z powodu obrzęku w obszarze kręgosłupa.

Mikrowibracje biologiczne powstają:
– przy kurczeniu się komórek mięśniowych;
– podczas wibrowania więzadeł głosowych dzięki strumieniowi powietrza.

Najczęściej dochodzi do powstania deficytu mikrowibracji dźwiękowej (akustycznej) częstotliwości (20–10 000 Hz). Prawdopodobnie dlatego niemowlęta tak głośno krzyczą. Tkanki mięśniowe dostarczają mikrowibracji sobie, a tym samym przylegającym do nich organom. Jeśli jednak komórki mięśniowe uległy wyczerpaniu lub doszło do zakłócenia przewodnictwa nerwowego, tworzy się błędne koło, z którego bez pomocy z zewnątrz ciężko się wydostać.

Kompensacja deficytu mikrowibracji biologicznych

Urządzenia pozwalające kompensować deficyt mikrowibracji w tkankach powstały na długo przed odkryciem zjawiska tła mikrowibracyjnego człowieka i zyskały określenie wibroakustycznych. Mikrowibracje z tych urządzeń przenikają do wszystkich organów i tkanek na głębokość do 10 centymetrów dzięki przetwornikom o specjalnej budowie – wibrofonom.

Proces oddziaływania wibroakustycznego, podczas którego dochodzi do kompensacji deficytu mikrowibracji biologicznych, nazywany jest fonowaniem. Jeśli fonowanie ma charakter leczniczy, nazywamy je terapią wibroakustyczną. Jeśli zaś stosowane jest w profilaktyce chorób, nazywamy je masażem wibroakustycznym.

Budowa urządzeń do fonowania jest opatentowana. Urządzenia medyczne produkowane są pod marką Vitafon, co w tłumaczeniu z łaciny symbolicznie znaczy „dźwięki życia”. Mikrowibracje prawie w ogóle nie są przekazywane za pośrednictwem powietrza, dlatego wibrofony urządzeń skonstruowane są tak, aby można je było stosować bezpośrednio na skórę we wszystkich obszarach ciała. Aby zapewnić odpowiednią amplitudę mikrowibracji w całym spektrum częstotliwości biologicznych, w urządzeniach ciągle zmienia się częstotliwość mikrowibracji.

Samo pojęcie zasobów organizmu zostało pogłębione i poszerzone. Do wyjaśnienia znanych paradoksalnych zjawisk, zachodzących w ludzkim organizmie, trzeba było jednocześnie posiłkować się nie tylko fizjologią, mikrobiologią, anatomią patologiczną, ale i fizyką, mikrobiomechaniką, ogólną teorią układów, a także poznać specyfikę zachowania się złożonych układów ze sprzężeniem zwrotnym. Podczas badań rozszerzył się opis procesów fizjologicznych, jednak w mechanizmach rozwoju patologii i starzenia na jaw wyszła ogólna prawidłowość, dzięki czemu można było je łatwo i logicznie wyjaśnić.

Zasobowe podejście do zdrowia zaczęto stosować w opracowywaniu nowych metod leczenia i profilaktyki, co od razu przyniosło pozytywne wyniki. Wiele kwestii znalazło potwierdzenie w badaniach medycznych, jednak sporo jeszcze zostało do sprawdzenia, aby można było efektywniej wykorzystać nowe możliwości. 

Więcej…

„Wszystko jest lekarstwem, i wszystko jest trucizną – wszystko zależy od dawki” (Rudolf Ludwig Karl Virchow)

Należy odróżnić mikrowibracje od wibracji – czynnika szkodliwego (tab.1). Wiele osób słyszało o chorobie wibracyjnej. Powszechnie znane są urządzenia do wibromasażu – mogą ich przez krótki czas używać tylko zdrowe osoby. Jednak mikrowibracje, jak wynika z badań, nie tylko nie szkodzą organizmowi, ale wręcz stanowią warunek konieczny istnienia organizmów wielokomórkowych. Niezbędne do życia mikrowibracje będziemy nazywać mikrowibracjami biologicznymi.

Mikrowibracje w tkankach organizmu człowieka powstają nawet w momencie skurczu jednej komórki mięśniowej. Miliardy komórek mięśniowych, kurcząc się systematycznie, dostarczają tkance potrzebnych mikrowibracji. Komórka mięśniowa na skurcz zużywa zebraną energię biochemiczną, dlatego mikrowibracji w organizmie prawie zawsze jest za mało.

Jeśli w strefie oddziaływania znajduje się jeden ze splotów nerwowych, może pojawić się ból. To dobry symptom, który świadczy o pojawieniu się odpowiedniej reakcji organizmu na bodźce zewnętrzne. Przy pojawieniu się bólu zabieg nie jest przerywany. Jednocześnie można skrócić czas oddziaływania na obszar wrażliwy i/lub na kręgosłup w ramach jednego zabiegu (nie redukując liczby zabiegów na dobę).

Fonowaniu w przypadku chorób przewlekłych zazwyczaj towarzyszy krótkotrwała eskalacja bólu (5–10 dni), który stopniowo zanika. W przypadku pojawienia się ostrzejszego bólu zabiegi nie są przerywane.

W przypadku zaawansowanych stanów chorobowych ból może zniknąć dopiero pod koniec pierwszej kuracji, a nawet dopiero przy następnych kuracjach fonowania.

Kręgosłup i stawy stanowią podstawę układu mięśniowo-szkieletowego i podczas ruchu narażone są na znaczne obciążenia uderzeniowe, które mogą być zgubne dla komórek. Stawy i kręgosłup są chronione przed niszczącym oddziaływaniem takich obciążeń przez system amortyzacji nerwowo-mięśniowej (dalej „system ANM”), poprzez kontrolę skurczu mięśni szkieletowych. Wiele mechanoreceptorów kontrolujących pozycję stawów i kręgów pozwala układowi nerwowemu zarządzać pracą mięśni tak, aby zapewnić płynność ruchów i diametralnie obniżyć obciążenia uderzeniowe. Bez tej amortyzacji stawy i kręgosłup uległyby degeneracji w ciągu kilku miesięcy. To właśnie ochrona nerwowo-mięśniowa „podkurcza” nogi przy próbie zeskoczenia na równe nogi, zmusza nas do kulenia, próbując ochronić chore stawy przed przeciążeniami.

Nawet w pozycji leżącej i przy pełnym rozluźnieniu system ANM wciąż pełni funkcję ochronną. Dzięki niewielkiemu napięciu mięśni stawy i kręgosłup uginają się, dzięki czemu do tkanek docierają mikrowibracje konieczne do produkcji mazi stawowej, odprowadzania obumarłych komórek i regeneracji tkanek. Jest to szczególnie ważne w przypadku gęstych tkanek kostnych, krążków międzykręgowych i chrząstek stawowych. W pozycji siedzącej, stojącej i w ruchu działanie systemu ANM ma wpływ na postawę i płynność chodzenia, biegania, skakania.

Choroby kręgosłupa i stawów są więc bezpośrednio związane z zakłóceniami w działaniu systemu ANM. Co za tym idzie, do ich wyleczenia potrzebna jest przede wszystkim poprawa działania tego systemu. Jeśli tego nie zrobimy, trudno będzie liczyć na całkowitą regenerację. W końcu to właśnie niewydolność amortyzacji nerwowo-mięśniowej może doprowadzić do rozwoju zwyrodnienia, nawet w wieku dziecięcym.

Przyczyny zakłóceń działania systemu ANM są następujące. System ANM chroni układ mięśniowo-szkieletowy kompleksowo, zmuszając nogi i plecy do wyginania się w dość złożony sposób. Skoordynowana praca mięśni grzbietu, nóg, a czasami i rąk, jest możliwa tylko przy dobrym przewodnictwie włókien nerwowych oraz odpowiedniej ilości zasobów mózgowych i mięśniowych.

Mięśniami sterują impulsy nerwowe, które idą z mózgu i przechodzą przez kręgosłup. Ogólne wyczerpanie nerwowe, zmęczenie mięśni, zaburzenie przewodnictwa włókien nerwowych, wywołane stanami zapalnymi i obrzękami w obrębie kręgosłupa, stanowią przyczynę zakłócenia funkcjonowania systemu ANM. Od charakteru działania obciążeń i tego, które konkretnie ogniwo systemu ANM jest najbardziej osłabione, zależy to, w którym miejscu dojdzie do pojawienia się choroby.

Cel fonowania. Regeneracja zaatakowanego przez chorobę obszaru odbywa się kosztem zasobów z całego organizmu. Dlatego jeśli organizm ma wystarczająco dużo zasobów lub można je powiększyć, ograniczony obszar można całkowicie zregenerować. Konieczna jest do tego regeneracja amortyzacji nerwowo-mięśniowej, usunięcie obumarłych komórek z zaatakowanego obszaru i zastąpienie ich zdrowymi, a także dostarczenie komórkom zasobów. Wszystkie te procesy, wymagające transportu substancji i komórek w tkankach i naczyniach, zachodzą w organizmie naturalnie, jednak ich intensywność jest ograniczona własnymi zasobami mikrowibracji. Kompensacja tego deficytu jest warunkiem koniecznym do regeneracji. Dzięki fonowaniu można całkowicie pokryć deficyt mikrowibracji w określonym obszarze.

Czas trwania kuracji w dużym stopniu zależy od stopnia zaawansowania, czasu trwania i charakteru choroby. W przypadku zapalenia korzeni nerwowych i rwy kulszowej waha się on od kilku dni do kilku miesięcy. Trwały i zadowalający efekt fonowania przy przepuklinie międzykręgowej i skoliozie można uzyskać w czasie od roku do trzech lat (zależnie od stopnia zaawansowania choroby i podjęcia ewentualnych działań dodatkowych).

Wewnątrz kręgów znajdują się otwory, które razem tworzą kanał kręgowy, przez który przechodzi rdzeń kręgowy. Między każdą z par kręgów znajdują się otwory, przez które przechodzą odchodzące od rdzenia kręgowego naczynia nerwowe. Każdy z nerwów rozpoczyna się od dwóch korzeni: przedniego i tylnego. Wrażliwe tylne korzenie nerwowe przewodzą do rdzenia kręgowego informacje na temat stanu wszelkich układów i organów. Przez przednie korzenie nerwowe, motoryczne, przechodzą sygnały z ośrodkowego układu nerwowego do mięśni i innych organów. Ogółem w organizmie znajduje się 31 par korzeni nerwowych: 8 szyjnych, 12 piersiowych, 5 lędźwiowych, 5 krzyżowych i jedna w odcinku guzicznym (ogonowym). Obydwa korzenie nerwowe łączą się w jeden nerw.

Istnieje więc 31 par różnych – autonomicznych i motorycznych – nerwów, które unerwiają określone narządy czy części ciała (rys. 1). Od stanu tych nerwów bardzo wiele zależy: rytm pracy serca, regulacja przepływu krwi w organizmie, ruchy perystaltyczne jelit, sprawność organów odprowadzających żółć, sprawność układu moczowego, sekrecja gruczołów – czyli działanie wszystkich narządów i układów.

Specyficzna budowa kręgosłupa chroni mózg i rdzeń kręgowy przed wstrząsami i urazami. Zdrowy kręgosłup pozwala na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, a co za tym idzie na zdrowe i pełnowartościowe życie człowieka. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby dziecko utrzymywało prawidłową postawę. Jeśli jednak kręgosłup jest słaby, skrzywiony, jeśli odstępy między poszczególnymi kręgami są mniejsze niż być powinny lub ma miejsce jakaś inna patologia, włókna nerwowe są uciskane, ich ukrwienie jest słabsze, a to z kolei może doprowadzić do ich dysfunkcji w przewodzeniu impulsów nerwowych i przekazywaniu poleceń do mięśni i organów wewnętrznych. Inaczej mówiąc, dochodzi do zakłócenia pracy układów organizmu.

Jeśli do takich zakłóceń doszło w odcinku szyjnym kręgosłupa, pojawiają się bóle głowy, szyi, rąk, pogarsza się ukrwienie mózgu, dochodzi do zawrotów głowy i obniżenia zdolności intelektualnych. Jeśli zmiany dotknęły kręgów odcinka piersiowego kręgosłupa, pojawiają się bóle serca, żołądka, jelit. Bardzo często człowiek chce leczyć całkowicie zdrowe serce, nie podejrzewając nawet, że przyczyną symptomów jest wada kręgosłupa. Zakłócenie pracy odcinka lędźwiowego kręgosłupa grozi bólem w pasie i nogach, pojawiają się często skurcze mięśni nóg, problemy z pęcherzem moczowym, prostatą, problemy ginekologiczne i inne choroby.

Zdarzają się ponadto takie uszkodzenia kręgosłupa, które bezpośrednio nie powodują bólu, ale doprowadzają do poważnych problemów w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych. W zależności od tego, które dokładnie z włókien nerwowych zostało naruszone, w organizmie pojawiają się problemy z funkcjonowaniem żołądka, wątroby, niedokrwistość wegetatywna, przewlekłe choroby dróg oddechowych, choroby układu moczowo-płciowego. Wady kręgosłupa mogą doprowadzić do chorób praktycznie wszelkich narządów. Nie jest to, rzecz jasna, jedyna przyczyna wszystkich chorób, jeśli jednak wady te nie zostaną skorygowane, niewielkie są szanse na całkowite wyleczenie.

Niezależnie od rodzaju wady kręgosłupa, wszelkie nasze działania powinny być skierowane na przywrócenie lub poprawę krążenia krwi we włóknach nerwowych. Jeśli kręgosłup jest zdrowy, nerwy nie są zagrożone bez względu na ruchomość tułowia. Jednak jeśli ruchom tym towarzyszy dodatkowo obciążenie fizyczne (podnoszenie dużych ciężarów), to w najbardziej obciążonych kręgach może dojść do uszkodzenia, polegającego na ucisku na włókno nerwowe, zaburzeniu krążenia krwi czy zmniejszeniu sprężystości dysków znajdujących się między kręgami. Może nawet dojść do ich przesunięcia (przepuklina dyskowa, dyskopatia). Przemieszczony dysk może powodować ucisk na rdzeń kręgowy. Jest to bardzo niebezpieczne i wymaga starannej diagnostyki oraz specjalistycznego leczenia. Jeśli z jakiegoś względu mięśnie są osłabione lub przemęczone z powodu utrzymywania niewygodnej pozycji, do uszkodzenia może dojść nawet w przypadku ograniczonego obciążenia.

W przypadku kolejnych obciążeń kręgosłupa jego uszkodzenia mogą się pogłębiać. W obszarach stłuczeń, urazów, przeciążeń takie obrażenia mogą się potęgować szybciej i to właśnie w tych obszarach najprędzej mogą pojawić się problemy zdrowotne. Z biegiem lat otwory między kręgami zmniejszają się – odkłada się w nich wapń, który nie został wchłonięty przez tkankę kostną organizmu z powodu osłabionego jej ukrwienia. Proces ten nazywany jest zwyrodnieniem korzeni nerwowych. Powierzchnia kręgów staje się nierówna, pokrywają ją wypukłości, co powoduje zwiększenie ryzyka ucisku lub uszkodzenia nerwów. W rezultacie może rozwinąć się proces zapalny (zapalenie korzeni nerwowych), który z kolei wywoła obrzęk, powodujący jeszcze większy ucisk korzeni nerwowych.

W podeszłym wieku pojawia się tak duża liczba uszkodzeń, że włókna nerwowe praktycznie stale narażone są na ucisk. Na tym etapie nawet proste ruchy mogą doprowadzić do uszkodzenia układu nerwowego. Wtedy także znacznie wzrasta ilość chorób atakujących nasz organizm. Rację mieli wschodni mędrcy, którzy twierdzili, że „człowiek jest na tyle młody i zdrów, na ile giętki i zdrowy jest jego kręgosłup”. Istnieje jeszcze inna mądrość ludowa: „Jeśli cierpisz na wiele chorób, chory jest twój kręgosłup”.

Jak już zostało powiedziane, oprócz bólu, w kręgosłupie mogą pojawić się takie patologie, jak przepuklina dysków międzykręgowych, zapalenie korzeni nerwowych, obrzęki. W każdym z konkretnych przypadków niełatwe jest określenie złożoności schorzeń. Potrzebne są do tego dostateczne kwalifikacje lekarza, a także specjalistyczne urządzenia. Przy tworzeniu programu leczenia bardzo ważne jest wzięcie pod uwagę możliwości pojawienia się stanów zapalnych.  Jeśli istnieje prawdopodobieństwo ich powstania, należy stosować urządzenie medyczne Fonovit w połączeniu z lekami przeciwzapalnymi. Należy jednocześnie pamiętać, żeby nie stosować silnych preparatów przeciwbólowych bez konsultacji z lekarzem – ból jest wskaźnikiem uszkodzeń naszego organizmu. Ignorowanie bólu lub próba walki z nim spowoduje tylko dodatkowe problemy w przyszłości!

Rozpuszczanie złogów moczanowych i przywracanie elastyczności dyskom międzykręgowym trwa dość długo. Wytrwałość może doprowadzić do powiększenia się otworów między kręgami i wygładzenia powierzchni samych kręgów, co zmniejszy możliwość powstawania uszkodzeń i tworzenia nacisku na włókna nerwowe. Zaleca się coroczne stosowanie terapii – efekt leczenia będzie wtedy utrzymany.

Niestety, większość chorych, w przypadku osiągnięcia zadowalających rezultatów leczenia za pomocą urządzenia medycznego Fonovit, rezygnuje z zabiegów. Pojawiają się ponadto inne przyczyny zaniechania leczenia: brak widocznych efektów w pierwszym etapie leczenia, poczucie wyzdrowienia w przypadku pozbycia się wrażeń bólowych, a także inne problemy ze zdrowiem. Nie należy leczyć wszystkiego naraz – stworzy to zbyt duże obciążenie dla organizmu. Choroby trzeba wtedy leczyć etapami, zaczynając od schorzeń najpoważniejszych. Ludzie spieszą się i, kiedy już poczują poprawę, biorą się za leczenie kolejnej choroby. Jednak to właśnie kręgosłupowi trzeba poświęcić najwięcej uwagi. Kiedy kręgosłup będzie zdrowy, część problemów zniknie sama.

Czasami uszkodzenia w kręgosłupie są nieodwracalne. W takich przypadkach nie ma już możliwości pozbycia się ucisku na włókna nerwowe. Pozostaje jedynie utrzymanie w nich krążenia krwi na podstawowym poziomie okresowym fonowaniem dannego obszarzu.

Profilaktyczne zabiegi najlepiej jest rozpocząć, kiedy jeszcze nie pojawiły się konkretne oznaki choroby i ostry ból podczas wykonywania prostych czynności. Najpierw leczeniem należy objąć te odcinki kręgosłupa, które w ciągu życia najbardziej były narażone na kontuzje lub stłuczenia. Jeśli takich kontuzji nie było – zaczynamy od najważniejszego z odcinków kręgosłupa – odcinka szyjnego. Następnie przechodzimy do odcinka lędźwiowego lub lędźwiowo-krzyżowego, a dopiero później do odcinka piersiowego.

Podczas leczenia kręgosłupa może pojawić się ból. Jego pojawienie się wyjaśniane jest tym, że poprawa krążenia krwi i przewodzenia impulsów we włóknach nerwowych pozwala bólowi dotrzeć do mózgu. Wcześniej nie miało to miejsca z powodu poważnego ograniczenia przepływu krwi i utraty wrażliwości w obszarze zaatakowanym chorobą.